HISTORISCH  

reageren 

Oorsprong en herkomst van de naam

Ketelaar lijkt een beroepsnaam te zijn voor  een ketelsmid of een ketellapper, of een verwijzing naar de huisnaam (het huis waar die persoon woont). (bron). Ook wordt genoemd Ketelmaker of Ketelhersteller.

Volgens http://home.hccnet.nl/jb.glasbergen/ komt de naam Ketelaar reeds in de 14e eeuw voor in documenten. 

Op de site van het gemeente-archief wordt het beroep Ketelaar in verband gebracht met "Ketelboeter".

Een opmerkelijke visie op de herkomn de naam is volgens deUnivsersiteit van Leuven te vinden in het boek "Voredkundige Oeffenschool". Deze leidraad voor voredvrouwen is in 1784 gedrukt te Gent en recent door de bibliotheek van Leuven opnieuw uitgegeven. De site van be bibliotheek meldt "wie DeKetelaer heet en denkt van ketellappers af te stammen, mag zich in een alternatieve lezing van zijn geslachtsnaam verheugen".

Betekenis van de naam

Volgens van Dale betekent Ketelaar (Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, 12e druk 1995): 

[bij de marine is met ketelaar bedoeld iem. die wacht moet lopen en wiens eten in een ketel wordt warm gehouden], (zeew.) matroos die wegens dienst of anderzins eerst na de anderen kan eten: (uitdr. 'daar kun je ketelaar van blijven', dat kun je aanzien, maar er niet mee van genieten, daar krijg je niets van.

Een soortgelijke definitie is terug te vinden op de volgende link.

In Huizinga's Spreekwoorden en Gezegden (1965) wordt het volgende gezegd:

Ergens ketelaar van blijven. Ergens niets van meekrijgen, ergens niet in meedelen, er koud (fris) van blijven, in iets teleurgesteld worden, kaal of sneu van iets afkomen. Onder de bemanning van Nederlandse oorlogsschepen was 'ketelaar' een benaming voor degenen, voor iw, omdat ze door de dienst (wacht e.d.) verhinderd waren aan de 'bak' mee te eten. het rantsoen werd bewaard en warm gehouden (dus in de ketel bleef). Het waren dus de zgn. na-eters.

De uitdrukking "ketelaar zijn"  wordt in de Staaijen familie nog actief gebruikt.

Ketelaar als beroep

In een stamboom wordt ala eroep van een zekere Hendrick Jans van Pelt genoemd "Ketelaar/Herbergier". 

Herman Henricksz van de Putte vestigt zich vanuit Velthem te Antwerpen; poorterschap op 12-5-1553. Was ketelaar-wapenfabrikant in " Den Rooden Spiegel" , gevestigd aan de Zirkstraat te Antwerpen. Werd ook "Meester Ketelaar" genoemd. Was Deken van het Gilde "van den croonen " ( hellebaardiers ). Omstreeks 1589 vertrekt de familie naar Middelburg. 

Historishe Personen

Een beroemde - wellicht beruchte - telg is ene Jan Ketelaar die in dienst was van de VOC en opklop tot tweede man van de VOC factorij van Suratte. Eigenlijk heette hij Kettler; hij was een Duitser die zijn carrière niet zo glansrijk begon. Hij bestal zijn baas en probeerde hem vervolgens te vergiftigen. Hij vluchtte en nam dienst bij de VOC. In het Tropenmuseum in Amsterdam hangt een verteldoek waarop hem pontificaal zitten aan het hof als in een Indiase miniatuur. Dit alles is terug te vinden via de volgende link. Opmerkelijk is trouwens dat op een andere site wordt gesproken over het "Journaal van J.J. Ketelaars's hofreis naar den Groot-Mogol te Lahore 1711 - 1713" . De J.J. staan voor "Joan Joshua". Merk op dat in de titel Ketelaars staat, maar in de tekst zelf Ketelaar. Er staat bij:

Nummer XLI in de werken van de Linschoten-Vereniging beschrijft Vogel aan de hand van uitgebreid bronnen onderzoek de merkwaardige hofreis van Joan Joshua Ketelaar, die als gezant van de VOC in Lahore de hoofstad van de Punjab zijn opwachting maakte bij de Groot-Mogol Bahadur Shah. Na de plotselinge dood van deze vorst kon K. de strijd om de troon tussen de vier zonen van dichtbij gade slaan. Na de overwinning van de oudste prins Jahandar Shah trok hij met het keizerlijk leger naar Delhi in de heetste tijd van het jaar. Vandaar reisde hij terug naar het VOC hoofdkantoor in Suratte met de ten kost van veel moeite verworven "firmans" of gunstbrieven, die bij aankomst aan de kust waardeloos bleken te zijn geworden ten gevolge van
Jahandar Shah's nederlaag en dood.

Een exemplaar van dit boek is tijdens een veilig op 17 mei voor fl. 260,- gekocht. Het is ook nog te bestellen bij de "Linschoten Vereniging".